در حالی که تهران سالها مذاکره با واشینگتن را «خط قرمز» میخواند، اکنون وزیر خارجه جمهوری اسلامی برای گفتوگو با ایالات متحده راهی ژنو شده است؛ سفری که بسیاری آن را نشانهای دیگر از عقبنشینی تاکتیکی نظام زیر فشارهای فزاینده داخلی و خارجی میدانند.
رسانههای رسمی ایران گزارش دادند عباس عراقچی چهارشنبه ششم اسفند تهران را به مقصد ژنو ترک کرده تا در دور تازه مذاکرات با ایالات متحده آمریکا شرکت کند؛ مذاکراتی که با میانجیگری عمان برگزار میشود.
عراقچی پیشتر گفته بود توافق «در دسترس» است، مشروط بر آنکه «دیپلماسی در اولویت» قرار گیرد؛ عبارتی که برای بسیاری یادآور همان لحظه تاریخی «نوشیدن جام زهر» در بزنگاههای بحرانی جمهوری اسلامی است. همزمان، مجید تختروانچی نیز اعلام کرد تهران آماده انجام «تمام اقدامات لازم» برای دستیابی به توافق است؛ موضعی که از شدت فشارها بر ساختار تصمیمگیری نظام حکایت دارد.
در سوی دیگر میدان، همزمان با اعزام تیم دیپلماتیک، تلویزیون رسمی ایران از آغاز رزمایشهای دریایی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آبهای خلیج خبر داد؛ نمایشی از قدرت نظامی در کنار پیام مذاکره، ترکیبی آشنا از «تهدید و دیپلماسی» که سالهاست به تاکتیک ثابت تهران بدل شده است.
قرار است دور سوم گفتوگوها پنجشنبه برگزار شود. با این حال، گروه بینالمللی بحران در گزارشی تأکید کرده که با توجه به عمق بیاعتمادی و اختلافات ساختاری میان دو طرف، رسیدن به توافق «ماموریتی دشوار» خواهد بود.
گفته میشود عراقچی پیشنویس اولیهای از پیشنهاد توافق را ارائه خواهد کرد. در هیئت آمریکایی، استیو ویتکاف و جرد کوشنر حضور دارند؛ چهرههایی نزدیک به دونالد ترامپ که رویکردشان بر فشار حداکثری همراه با معاملهگری سیاسی استوار بوده است.
تحلیلگران معتقدند تهران و واشینگتن پس از حدود پنج دهه خصومت، اکنون در یکی از حساسترین مقاطع روابط خود قرار دارند. شکست مذاکرات میتواند منطقه را به سمت تنشهای کنترلناپذیر سوق دهد؛ در حالی که هر توافقی نیز برای جمهوری اسلامی بهایی سیاسی در داخل به همراه خواهد داشت.
در نهایت، پرسش اصلی این است: آیا سفر ژنو آغاز فصلی تازه از تنشزدایی است، یا تنها جرعهای دیگر از «جام زهر» برای خریدن زمان در برابر بحرانهای انباشته؟