مقایسه قیمت برخی کالاها و هزینههای اصلی زندگی در ایران از ابتدای سال ۱۳۹۷ تا امروز، تصویری از کاهش شدید قدرت خرید خانوارها ارائه میدهد. در این مدت، اگرچه دستمزدها چندین برابر افزایش یافته، اما قیمت بسیاری از کالاهای ضروری و داراییهایی مانند مسکن، خودرو و طلا با سرعتی بسیار بیشتر رشد کردهاند.
در ابتدای سال ۱۳۹۷، نرخ دلار حدود ۵۰۵۰ تومان بود و هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۶۰ هزار تومان معامله میشد. قیمت هر مترمربع مسکن نیز در حدود ۵ میلیون تومان قرار داشت.
در همان دوره، قیمت یک دستگاه پژو ۲۰۶ حدود ۳۴ میلیون تومان، هر کیلو برنج حدود ۱۳ هزار تومان، شیر حدود ۲۸۰۰ تومان، روغن مایع حدود ۵۳۰۰ تومان و هر کیلو گوشت حدود ۳۹ هزار و ۵۰۰ تومان بود. حداقل حقوق نیز حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده بود.
مقایسه این ارقام با قیمتهای کنونی نشان میدهد که رشد هزینههای زندگی بهمراتب بیشتر از افزایش درآمد بسیاری از خانوارها بوده است. بر اساس ارقام مطرحشده، حقوق حدود ۱۴ برابر شده، در حالی که قیمت مسکن، دلار و برنج حدود ۴۰ برابر افزایش یافته است.
همچنین قیمت گوشت و شیر حدود ۵۰ برابر، خودرو و روغن مایع حدود ۶۰ برابر و قیمت طلا حدود ۱۳۰ برابر شده است.
این اختلاف میان رشد دستمزد و افزایش قیمتها به معنای کاهش قدرت خرید خانوارهاست. به بیان ساده، افزایش حقوق الزاماً به معنای بهتر شدن وضعیت اقتصادی مردم نیست؛ زمانی که قیمت کالاها و خدمات با سرعت بیشتری افزایش پیدا میکند، بخش بیشتری از درآمد صرف تأمین نیازهای اولیه زندگی میشود.
مسکن یکی از روشنترین نمونههای این تغییر است. افزایش چنددهبرابری قیمت مسکن، خرید خانه را برای بخش بزرگی از خانوارها دشوارتر کرده و فاصله میان درآمد و هزینه تأمین مسکن را افزایش داده است.
در بازار طلا نیز اختلاف بسیار چشمگیر است. افزایش حدود ۱۳۰ برابری قیمت طلا در مقایسه با رشد ۱۴ برابری حقوق، نشان میدهد که درآمد ثابت حقوقبگیران نتوانسته همگام با افزایش ارزش داراییها حرکت کند.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت مواد غذایی و کالاهای ضروری فشار بیشتری بر خانوارهای کمدرآمد وارد میکند؛ چرا که بخش قابلتوجهی از درآمد این خانوارها صرف هزینههای روزمره میشود و امکان پسانداز یا سرمایهگذاری برای آنها محدودتر است.
در نهایت، آنچه در این مقایسه بیش از خود قیمتها جلب توجه میکند، فاصله میان درآمد مردم و هزینه زندگی است؛ فاصلهای که طی سالهای گذشته بزرگتر شده و برای بسیاری از خانوارهای ایرانی، دستیابی به مسکن، حفظ سطح زندگی و حتی تأمین برخی نیازهای روزمره را دشوارتر کرده است.
قله شاید در وعدهها نزدیک باشد، اما برای بخش بزرگی از مردم، واقعیت اقتصادی سالهای اخیر چیزی جز سقوط قدرت خرید و کوچکتر شدن سفرهها نبوده است
