.jpeg)
علیرضا اعرافی؛ از امامت جمعه میبد تا رهبری
قم – علیرضا اعرافی (زاده ۱۳۳۸، میبد یزد) از چهرههای بانفوذ روحانیت شیعه در جمهوری اسلامی ایران است که طی سه دهه گذشته در مناصب حوزوی، فرهنگی و سیاسی نقشآفرینی کرده است. او هماکنون ریاست مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور را برعهده دارد و عضو شورای نگهبان، نماینده استان تهران و نایبرئیس دوم مجلس خبرگان رهبری است.
بر اساس تحولات اعلامشده، وی پس از کشته شدن سید علی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به عنوان یکی از اعضای شورای رهبری در کنار رئیسجمهور مسعود پزشکیان و رئیس قوه قضاییه غلامحسین محسنی اژهای انتخاب شد.
پیشینه خانوادگی و تحصیلات
اعرافی در خانوادهای روحانی در میبد متولد شد. پدرش محمدابراهیم اعرافی از روحانیان شناختهشده میبد و از نزدیکان روحالله خمینی بود.
او از کودکی وارد مسیر تحصیلات حوزوی شد و در قم به سطوح عالی فقه و اصول رسید. استادان او شامل چهرههایی چون:
محمد فاضل لنکرانی
حسین وحید خراسانی
عبدالله جوادی آملی
مرتضی مطهری
او همچنین در حوزه فلسفه اسلامی، اسفار اربعه و فصوص الحکم تحصیل کرده و در کنار علوم حوزوی، به زبانهای عربی و انگلیسی نیز تسلط یافته است.
مسیر مدیریتی و اجرایی
ریاست جامعةالمصطفی العالمیة (۱۳۸۷–۱۳۹۷)
اعرافی با حکم رهبر وقت، ریاست این نهاد بینالمللی را برعهده گرفت. جامعةالمصطفی به عنوان بازوی آموزش طلاب خارجی جمهوری اسلامی شناخته میشود. او در دوره مدیریت خود اعلام کرده بود که از طریق این مجموعه میلیونها نفر با تشیع آشنا شدهاند؛ ادعایی که بازتاب گستردهای در رسانهها داشت.
مدیریت حوزههای علمیه سراسر کشور (از ۱۳۹۵)
شورای عالی حوزه علمیه قم، او را به عنوان مدیر حوزههای علمیه کشور انتخاب کرد؛ جایگاهی که نقش مهمی در سیاستگذاری آموزشی و ساختاری حوزه دارد.
عضویت در شورای نگهبان (از ۱۳۹۸)
با حکم رهبر جمهوری اسلامی، به عنوان فقیه شورای نگهبان منصوب شد.
مجلس خبرگان رهبری
او در انتخابات میاندورهای ۱۴۰۰ از تهران وارد مجلس خبرگان شد و در انتخابات اسفند ۱۴۰۲ با کسب بیشترین رأی در حوزه تهران، جایگاه خود را تثبیت کرد.
امامت جمعه و نقش مذهبی–سیاسی
اعرافی از سال ۱۳۷۱ امامت جمعه میبد را پس از درگذشت پدرش برعهده گرفت و در سال ۱۳۹۳ به امامت جمعه قم منصوب شد. او در ۸ خرداد ۱۴۰۱ نیز در سفری رسمی به واتیکان با پاپ فرانسیس دیدار کرد؛ اقدامی که در چارچوب گفتوگوی ادیان ارزیابی شد.
مواضع و دیدگاهها
اعرافی از مدافعان نظریه «تمدن نوین اسلامی»، افزایش نرخ فرزندآوری و ایستادگی در برابر سیاستهای آمریکا است. او در سخنرانیهای خود بر مقابله با «تهاجم فرهنگی» و صیانت از هویت دینی جامعه تأکید کرده است.
در عین حال، برخی منتقدان، مواضع او را در قبال آزادیهای اجتماعی و مسائل فرهنگی سختگیرانه ارزیابی میکنند.
آثار و تألیفات
از مهمترین آثار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن
تربیت فرزند؛ سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت
فقه تربیتی (جلد ۱ و ۲)
برخی از این آثار در جشنوارههای رسمی حوزه و کتاب سال جمهوری اسلامی مورد تقدیر قرار گرفتهاند.
علیرضا اعرافی طی چهار دهه گذشته از یک روحانی محلی در میبد به یکی از چهرههای کلیدی در ساختار حوزوی و سیاسی جمهوری اسلامی تبدیل شده است. حضور او در شورای رهبری، نقطه عطفی در مسیر سیاسی او محسوب میشود و جایگاهش را از یک مدیر حوزوی به بازیگری در عالیترین سطح قدرت در ایران ارتقا داده است.
